شنبه- 5 بهمن ماه 1387

روزی ما دوباره کبوترهایمان را
پیدا خواهیم کرد و مهربانی
دست زیبایی را خواهد گرفت.
روزی که کمترین سرود
بوسه است
و هر انسانی برای هر انسانی
برادری است.
روزی که مردم دیگر در خانه‌هایشان
را نمی‌بندند.
قفل افسانه‌ای است و قلب
برای زندگی بس است...
روزی که معنای هر سخن
دوست داشتن است
تا تو به خاطر آخرین حرف
به دنبال سخن نگردی.
روزی که آهنگ هر حرف
زندگی است
تا من به خاطر آخرین شعر
رنج جستجوی قافیه نبرم.
روزی که هر لب ترانه‌ای است
تا کمترین سرود بوسه باشد.
روزی که تو بیایی
برای همیشه بیایی
و مهربانی با زیبایی یکسان شود
روزی که ما برای کبوترهایمان
دانه بریزیم...
و من آن روز را انتظار می‌کشم
حتي روزی
که دیگر
نباشم...

الف. بامداد

شعری که در مراسم تحلیف ریاست جمهوری باراک اوباما توسط الیزابت الکساندر خوانده شد( و برای من یادآور این شعر شاملو است) ، سرشار است از امیدی آفتابی و گرم موج زنان در لایه لایه ی هر کلام ، با نگاهی دوخته شده به فرداها...
الیزابت الکساندر، متولد 1962در محله هارلم، دارای دکترای ادبیات انگلیسی از دانشگاه پنسیلوانیا، استادیار بخش مطالعات انجمن آفریقایی امریکایی است. آخرین کتاب او با نام «آمریکای برتر» برنده ی جایزه پولیتزر در سال 2005 بود.

متن زیر برگردانی است از شعر زیبایی که او در مراسم تحلیف اوباما خواند.

شعر: الیزابت الکساندر
برگردان: گلاره جمشیدی

Praise Song for the Day (متن اصلی شعر)
سرود ستایش بخوان برای روز

هر روز به سوی کار و کسب مان می رویم،
از کنار هم می گذریم،
یا چشممان به هم می افتد یا نمی افتد،
یا در شرُِِف حرف زدن ایم یا در حال گفتگو.

هر چیز در اطرافمان، قیل و قالی بیش نیست.
هر چیز در اطرافمان، قیل و قالی است و خار و خاشاکی و هیاهویی،
و جد و آباءمان بر روی زبانهامان.

یک نفر دارد درزی را کوک می زند،
سوراخی بر یونیفرمی را رفو می کند،
لاستیکی را پنچری می گیرد،
خرابی ها را تعمیر می کند.

یک نفر در تلاش است جایی موسیقی به پا کند،
با یک جفت قاشق چوبی بر طبلی روغنی،
با ویولن سل، جعبه ی صدا، هارمونیکا، آواز.

زنی با پسرش منتظر اتوبوس است.
کشاورزی حواس اش به تغییر وضع آسمان است.
معلمی می گوید: مدادها را به دست بگیرید، شروع کنید.

ما در کلمات با هم روبرو می شویم،
کلمات، دشوار یا سهل،
نجوا شده یا دکلمه شده،
کلماتی برای توجه، تجدید نظر.

ما از جاده ها و بزرگراههای کثیفی عبور می کنیم
که نشان دارند از قصد کسی و سپس کسانی دیگر،
آنانکه گفتند من باید ببینیم آن سوتر چیست.

می دانم چیز بهتری پائین جاده است.
باید جایی پیدا کنیم که در امان باشیم.
به آنجا می رویم که هنوز پیدا نیست.

رک و راست بگو: بسیاری کسان برای این روز جان داده اند.
نام جان دادگانی که ما را به اینجا رساندند آواز کن،
که بر ریل های قطار خوابیدند، پل ها را برافراشتند،
پنبه و کاهو درو کردند،
خشت به خشت بناهای درخشان به پا کردند،
و پاک ماندند و در بطن هرچیز کوشیدند.

سرود ستایش بخوان برای تلاش،
سرود ستایش بخوان برای روز.
سرود ستایش بخوان برای اثر سرانگشتان کاربلد،
که بر میزهای آشپزخانه شکل گرفته اند.

برخی با «همسایه ات را دوست بدار مانند خودت» زنده اند ،
برخی با «آزار نرسان یا بیش از نیازت برندار».
چه می شود عشق
توانمندترین کلمه باشد؟

عشق فراتر از زناشویی، فرزندی، وطن پرستی،
عشق گسترده بر پهنای آبگیری از نور،
عشق بی نیاز از پیش دستی در گلایه.

در تلالوء تابان امروز،
در این هوای زمستانی،
هرچیزی را یارای آفریده شدن است،
هر جمله ای را توان آغاز.
بر روی لبه ها، حاشیه ها، تیزی ها.

سرود ستایش بخوان برای پیش رفتن به سوی آن نور.

سه شنبه- 9 مهرماه 1387

فقط یک بیل خاکستر

سلام! معرفی یک خانم شاعر جوان با شعرهای بسیار دوست داشتنی و جالب: LINDA MARIA BAROS

لیندا ماریا بارو، شاعر، مترجم و منتقد ادبی متولد1981 در رومانی است.
بین سالهای 2001 تا 2004 سه کتاب شعر و دو نمایشنامه به زبان فرانسه و ترجمه های مختلف از زبان رومانیایی به فرانسه و بالعکس، انگلیسی، اسپانیایی و .. منتشر کرده است. کتاب شعر « نشانه ها و سایه ها» برنده ی جایزه ی شعر سال 2004 شد و کتاب « خانه ای از تیغ » در سال 2007 برنده جایزه ی « گیوم آپولینر» شد که مهمترین جایزه شعر فرانسه به شمار می آید. هیأت داوران ِ این جایزه را مجموعه‌ای از شاعران برجسته فرانسه تشکیل می‌دهد. جایزه ی آپولینر که در سال 1941 توسط هنری لسکوئه بنیان‌گذاری شد و، ژان کوکتو نیز در زمان حیات خود، یکی از داوران آن بوده است، هر سال به بهترین مجموعه شعر که دارای اصالت و نوآوری باشد، تقدیم می‌شود..
بارو، دکترای خود را در رشته ی ادبیات تطبیقی از دانشگاه سوربون اخذ کرده است و برنده فستیوال های معتبر و متعدد بین المللی به خاطر اشعار بدیع و انتقادی و نیز ترجمه هایش از زبانهای گوناگون است.

5 نمونه از اشعار او در زیر آمده است با این توضیح که سه شعر نخست از فرانسه و باقی از برگردان انگلیسی ترجمه شده اند .

متن اصلی شعر ها در قسمت Continue reading آمده است.

سروده: لیندا ماریا بارو
برگردان و بازسرایی: گلاره جمشیدی

فقط یک بیل خاکستر :Tout, pas même une pelle de cendre

گاه ،
همچون مخلوقاتی ماورایی،
برمی خیزند و ترک می کنند،
میزی را که پشتش به نوشیدن نشسته اند
شاعران.
انگار از ما وا می کنند
بیگانه وار .
در حال رفتن
پاهاشان در خاک فرو می رود
تا پاشنه ها،
تا زانوها،
تا کمر در خاک فرو می روند
چون انسانهایی نیمه برخاسته از گور
سپس عمیق تر فرو می روند
تا قلبهاشان،
تا شانه هاشان،
و فقط
سرهاشان روی خاک شناور می ماند
پیش از محو شدنشان،
چیزی به جا نمی ماند
مگر پرهیبی.

و سایه های عبورشان
چون دره ای عمیق
پس پشت می ماند.
تا مدتها بعد
صدایشان را می شنویم
که در کُنه آن،
کند و کاو می کنند
کلمه ای را که از آغاز هم آنجا بود.
و سروده ها شان
با دهان انباشته از خاک
زیبا و زیباتر به نظر می رسد.
چون مخلوقاتی ماورایی،
برمی خیزند و ترک می کنند،
میزی را که پشتش به نوشیدن نشسته اند
شاعران.

*******************************************
میزی که شاعران پشتش، به نوشیدن می نشینند : La table où boivent les poètes est pétrie d'argile

از خاک رُس است
میزی که شاعران پشتش به نوشیدن می نشینند ،
به جمعشان می پیوندد،
تکشاخ؛
صندلی برمی دارد و
شروع می کند به نوشیدن.
چهچهه هایی بلند
از بطن تابناک شراب بیرون می کشند.
زبانهاشان الکن،
لبهاشان ارغوانی
-به لطف خیل زنان جوان -
و تکشاخ،
مست لایعقل،
همچنان متمایل به جام
با شاخش
بر پیشانی ها
اشعاری فخیم می خراشد،
که صبح فردا
دیگر کسی به یاد نمی آردشان.
میزی خاکی و ابری
که شاعران پشتش به نوشیدن می نشینند

********************************************
سرآغاز:PROLOGUE

خانه که از مه ِ بودن برمی خیزد،
به کاخی می ماند
بر ساخته از لبه هاي تيغ
نگاه داشته به تعادل
بر مچ دستت .
تو از بلندای پنجره فریاد می زنی:
کارگرها! ملات را بیاورید
کارگران
کاهلانه و سست،
از بین داربستهای باریک
شتابان می گذرند.
هفت گرگ جوان
به خواب می روند.
مردی خشن،
بر آستانه ی در

*************************
شعری از تبار گرازان:THE POEM, THE BOAR-BLOODED ONE

سالها قبل؛
جنگجویان چنگیز خان،
گمشده در جلگه های پهناور
تشنه و عطشناک
برای زنده ماندن
خون اسبها را می نوشیدند
به همین سان
شاعر
مست می شود
آنگاه که بر توسن شعر می راند
توسنی از تبار گرازان

************************
شاعر:THE POET

شاعر راه می رود
شاعر
خیابان های سوت و کور را
پائین می رود
شعرها زوزه کشان
از ابروانش می گذرند
چو افتاده :
" گرازی در شهر سرگردان است"
عابرین
در چارراه ها
از گرازی شهری حرف می زنند
که دندان های نیش اش را
بر درختان افرا،
بر درهای زنگ زده و کهنه ی یک سگدانی
تکیه داده و
گوشت تنش دارد،
در پس این سالهای سگی
می گندد .
در پارکها،
مسیر سگ دوبرمن را بو می کشد،
گاز می زند
ساروج شنی-آهنی انبارها را
با مصونیت سیاسی ...

و در هر گوشه و کناری
نفس نفس زدن اش
شیشه ی پنجره ها را
در هم می شکند
و پرده گوش ها را
پاره می کند
گرسنگی،
جگرش را می چلاند
اما گاه
می ایستد
هاج و واج
در میان موانع
و می دراند سکوت را
با خاموشی اش،
شیار شیار می کند
آسفالت را،
نیشخند می زند و
فخ فخ می کند.
در نزدیکیِ اوست
که شاعر
خیابان های سوت و کور را پائین می رود.
شعرها زوزه کشان
از ابروانش می گذرند
تنها،
با شقیقه های خاکستری
شاعر،
پائین می رود بر
مارپیچ های شیار شیار شده ی خیابان .

**********************

مژده: کتاب شعر کودک و نوجوان « یک نقطه ی رنگین» سروده ی خانم هوروش نوابی منتشر شد. برای تهیه ی این کتاب به آدرس: میدان شهید لواسانی( فرمانیه)، نبش پاسداران، کتابفروشی یونیسف مراجعه فرمائید.

Continue reading "سه شنبه- 9 مهرماه 1387"

سه شنبه - 15 مردادماه 1387

یکشنبهء غم انگیز... ترانهء خودکشی...(Gloomy Sunday)

در مورد این ترانهء سحرآمیز که مسبب خودکشی افراد بسیاری در اروپای افسردهء دوران جنگ جهانی دوم بوده است بسیار گفته اند و نوشته اند....

« با مشهور شدن این آهنگ در اروپا، خودکشی‌های مرتبط با آن نيز به خارج از مرزهای مجارستان سرايت کرد.
در شهرهای مختلف اروپا کسانی پيش از اقدام به انتحار، وصيت کردند که در مجلس خاک‌سپاری‌شان «يکشنبه غمگين» ـ که اکنون آهنگِ خودکشی مجار خوانده می‌شد ـ نواخته شود.
روزنامه‌های عامه‌پسند درباره تأثير اين آهنگ بر مغز انسان افسانه‌ها گفتند. حتی بعضی‌ها مدعی شدند که اگر آهنگ را پيش از خواب گوش دهيد، تا سپيده صبح کابوس خواهيد ديد.
در ميان اخبار راست و دروغی که از تأثير اين نغمه به گوش می‌رسيد، دو حادثه واقعی سر و صدای بيشتری به پا کرد.
اولی در شهر رم اتفاق افتاد. پسربچه‌ای با شنيدن آهنگ از نوازنده‌ای دوره‌گرد، دوچرخه‌اش را کنار رودخانه پارک کرد؛ کل پول‌های جيبش را به دوره‌گرد بخشيد و خود را از روی پل به آب انداخت.
در حادثه دوم در شمال لندن، همسايه‌های وحشت‌زده‌ی زنی از پليس خواستند تا درخانه او را بشکند و وارد منزلش شود؛ زيرا مدت چند ساعت بوده که صدای آهنگِ خودکشی مجار به طور مداوم از خانه او شنيده می‌شده است.
وقتی پليس‌ها در را شکستند، با جنازه زنی مواجه شدند که گرامافون بالای سرش روی وضعيت «تکرار مداوم» تنظيم شده بود.
کسی هرگز نفهميد که آيا او پيش از مرگ به مدت چند ساعت به اين ترانه گوش می‌داده يا اين‌که با پيش‌بينی حضور همسايگان بالای سرش، خواسته است تا پيشاپيش برای خود تشييع جنازه‌ای باشکوه و آهنگين ترتيب دهد؟» (لینک مطلب اصلی)

خواندن این مطلب تکان دهنده در مورد این ترانه باعث شد در مورد معنی آن کنجکاو شوم. شعرهای مختلفی با این نام سروده شده است که تنها یکی از این همه شعر مربوط به موسیقی اصلی با شعر و آهنگسازی رزو سرس (rezso seress ) - پیانیست مجار- است. با توجه به اینکه اصل شعر به زبان مجار است، ترجمه های مختلفی به زبان انگلیسی از آن موجود است . متن ترانه مضمون بسیار جالبی دارد: حرفهای مُرده ای به محبوب زنده اش و فراخواندن او به مرگ و پیوستن اش به او... اجراهای متعددی از این ترانه صورت گرفته و فیلم زیبایی هم در سال 1999 با الهام از این ترانه ساخته شد.

رزو سرس در یک روز یکشنبه سال 1968به زندگی خود پایان داد.
اجرای شنیدنی این ترانه به زبان اصلی( مجار) در اینجاست.

شعر زیر ترجمه ای است از ترانهء خودکشی: یکشنبهء غم انگیز....
برگردان: گلاره جمشیدی

یکشنبه غم انگیز،
با صدها شاخه گل سپید
در کلیسایی کوچک
دعاگویان
در انتظارت بودم
محبوبم.

آن یکشنبه صبح
رویاهام را
دنبال کردم
اما
باز هم
ارابه ی اندوهم
بی تو به سویم
باز گشت.
از آن پس
تاهمیشه
یکشنبه هام
غمبار است
اشک می نوشم
نان اندوه می خورم

یکشنبه غم انگیز.

در این
یکشنبهء آخرین
به سراغم بیا
محبوبم،
مرد روحانی هست
تابوت هست
کفن هست
گلها،
در انتظار تواند
گلها،
و یک تابوت.

در زیر درختان شکوفه بار
برای آخرین بار
می فریبمت
چشمانم گشوده اند
تا واپسین بار
نگاهت کنم.
نترس از چشمهام
من
حتی
در مرگ هم
تو را
تقدیس می کنم...

آخرین یکشنبه.

Gloomy Sunday

Gloomy sunday
with hundred white flowers
in the chapel, beloved one
I waited in prayer
That sunday morning
my dreams were chasing
Yet the chariot of my sorrow
came back without you
Forever since then are
so sad all my sundays -
tears are my drink, and
the bread I eat sorrow
Gloomy Sunday
On my last Sunday, belovéd
oh come to me
There'll be a priest too, a
coffin, a catafalque, a shroud
Also then, flowers will await you
flowers - and a coffin
Beneath flowering trees, I will
take my last ride
And my eyes open wide
for a last glance upon you
Don't be scared of my eyes
still in death I will bless you
Last Sunday

(Transl.from hungarian by A.W. Tüting)

یکشنبه- 30 تیرماه 1387

لاكردار، اگه مي دونستي هنوز چه قد دوستت دارم...

چه خبر بي‌مزه‌اي... خبر رساندند كه حميد هامون مرده است. به همه‌شان جواب دادم كه اشتباه مي‌كنيد، شايد تا ته قصه را نديديد، مگر علي عابديني با تور ماهيگيري هامون را از دريا برنگرداند؟ و اين جادوي سينما بود كه حتي مي‌توانست عزيز عزيزان‌مان را از دل درياي توفاني برگرداند. واقعيت اما انگار اين‌قدر دست ‌و ‌دل‌باز و سخاوتمند نيست. اين‌بار خسرو خوبان به دريا زد و برنگشت....

...
- شمردن پله‌ها موقع بالا آمدن ايده خودتان بود يا فيلمنامه؟ چون بعد در صحنه اقدام به قتل مهشيد از آن استفاده مناسبي شده است.
+ آها، اين يكي داستان خيلي زيبايي دارد. براي اين صحنه به سختي توانستيم ساختمان نيمه كاره اي مشرف به آپارتمان مهشيد پيدا كنيم تا صحنه تيراندازي را از آن‌جا بگيريم. وسايل صحنه را با زحمت زياد از پله‌هاي نيمه كاره ساختمان بالا بردند و آماده فيلمبرداري شديم. شرايط ساختمان جوري بود كه امكان تكرار برداشت را نداشتيم. كل صحنه هم يك ديالوگ بيش‌تر نداشت...

- لاكردار، اگه مي دونستي هنوز چه قد دوستت دارم.
+ آره ديگه، همين يك جمله بود. در مرحله تمرين روي اين جمله متمركز شدم و داريوش هم خيلي مراقب بود كه كسي تمركزم را به هم نريزد. داشتم يك گوشه براي خودم چيزهايي تمرين مي كردم كه آمد جلو و گفت چي داري با خودت مي‌گي خسرو؛ دوباره اجراش كن ببينم. در اين سكانس يك نما داريم كه از صورت من شروع مي كردند و دوربين مي رفت روي مهشيد كه وارد حياط مي شد ، از جلوي ورودي راه‌پله مي گذشت و هامون موفق نمي شد او را با تير بزند. اين جاي تمرين بودم و داشتم با خودم مي شمردم...

- يك دو سه چهار، دوربزن...هفت هشت نه دور بزن. حالا در رو واز كن، چراغ رو روشن كن. حالا بيا دم پنجره، بيا بيا ، دم پنجره.
+ داشتم اين حس را با خودم تمرين مي كردم كه انگار مي خواهم احضارش كنم. اين ذهنيت را از اين‌جا گرفته بودم كه يك نما از مهشيد در فيلمنامه بود كه پاي پنجره آهسته مي گفت: ا، حميد؟ اون‌جا چه كار مي‌كني، و من با لحن خاصي مي‌گفتم جانم. اين صحنه برايم احساس احضار كردن را زنده مي كرد. داريوش از اين ايده شمردن پله‌ها خيلي خوشش آمد و گفت همين را مي گيريم.

- پس يعني صحنه اول روي پله‌هاي اپارتمان را بعد از اين صحنه گرفتيد.
+ حالا گوش كن؛ هنوز قصه دارد. اين صحنه را گرفتيم و آمديم پايين. سپيده زده بود و همه وسايل را جمع كرده بودند كه يك دفعه گفتم واي آقاي مهرجويي، جمله اصلي را يادم رفت بگويم... لاكردار اگه بدوني هنوز چه‌قدر دوستت دارم...مهرجويي با تعجب گفت آن قدر اسير ايده پله شمردن شديم كه ديالوگ اصلي يادمان رفت. همه گروه، حتي منشي صحنه تيزهوش و حواس‌جمع فيلم، به طرزي عجيب و غير عادي پاك يادشان رفته بود جمله اصلي را نگفته‌ام. بعد از كلي فكركردن يادمان آمد كه در اين صحنه يك نما از تفنگ داريم كه لب من در كادر نيست و قرار شد سر يكي از صحنه‌هاي فضاي آزاد اين جمله را بگويم و بعدا ميكس‌اش كنند. گذشت تا چند وقت بعد كه درست قبل از شروع فيلمبرداري صحنه پرت كردن اسلحه در تپه داشتيم با مهرجويي در بيابان قدم مي زديم و من گفتم آقا الان موقعش رسيده كه آن جمله را ظبط كنيم. مهرجويي انگار يادش رفته بود و پرسيد كدام جمله؟ جواب دادم لاكردار، اگه مي دونستي هنوز چه قد دوستت دارم. گفت آره آره انگار وقتشه. بعد رو كرد به دستيارش و گفت: امير سيدي، اون جمله را الان مي گيريم. سيدي پرسيد كدام؟ مهرجويي بلند گفت لاكردار، اگه مي دونستي هنوز چه قد دوستت دارم.(بغض مي كند) الان هم كه يادم مي افتد نمي توانم تعريفش كنم... سيدي برگشت طرف صدابردار كه مي پرسيد چي رو بايد بگيريم. امير داد مي‌زد لاكردار، اگه مي دونستي هنوز چه قد دوستت دارم. حالا من و مهرجويي زل زده ايم به اين ميزانسن و ردوبدل شدن اين جمله. صدابردار هم به آسيستانش همين را گفت: لاكردار، اگه مي دونستي هنوز چه قد دوستت دارم. هر دفعه كه اين تكرار مي شد، مهرجويي رو مي كرد به من مي گفت شنيدي، اون هم جمله رو كامل گفت. مهرجويي وسط بيابان نشسته بود مي كوبيد روي پايش و مي‌گفت ببين چه قدر دنيا قشنگ مي‌شد اگر همه آدم‌ها فرصت مي‌كردند همين يك جمله را به هم بگويند... لاكردار، اگه مي دونستي هنوز چه قد دوستت دارم...

...

( برگرفته از سایت سینمای ما_ متن اصلی در اینجا)